អ្វីដែលអ្នកមិនធ្លាប់ដឹង អំពី Wi-Fi!

រាល់ថ្ងៃនេះ Wi-Fi ក្លាយជាផ្នែកមួយដែលយើងមិនអាចខ្វះបានក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ មិនថាអ្នកនៅហាងកាហ្វេ កន្លែងធ្វើការ នៅផ្ទះ ឬសូម្បីតែនៅតាមទីសាធារណៈធំៗ ក៏ Wi-Fi មានវត្តមានដែរ។ យើងគ្រាន់តែចុច Connect ភ្លាម គឺបណ្ដាញអ៊ីនធឺណិតដើរលឿនដូចចិត្ត។ ប៉ុន្តែធ្លាប់ឆ្ងល់ទេថា តើវាដំណើរការដោយរបៀបណា? តើវាមានវេទមន្តអ្វី បានជាយើងអាចភ្ជាប់អ៊ីនធឺណិតបានដោយមិនបាច់ប្រើខ្សែរុំរញ៉េរញ៉ៃ?

តាមពិតទៅ Wi-Fi មិនមែនជាវេទមន្តទេ តែជាបច្ចេកវិទ្យាដ៏ឆ្លាតវៃមួយដែលប្រើប្រាស់ រលកវិទ្យុ (Radio Waves) ដូចទៅនឹងទូរទស្សន៍ ឬវិទ្យុដែលយើងស្ដាប់រាល់ថ្ងៃដែរ។ ដើម្បីឲ្យយល់កាន់តែច្បាស់ ចូរយើងស្វែងយល់ទាំងអស់គ្នា!

១. រ៉ោតទ័រ Wi-Fi: ខួរក្បាលនៃប្រតិបត្តិការ (The Brains of the Operation)

ពេលនិយាយពី Wi-Fi អ្វីដែលយើងនឹកឃើញមុនគេ គឺ រ៉ោតទ័រ (Router)។ វាប្រៀបបាននឹង "ខួរក្បាល" របស់បណ្ដាញ Wi-Fi របស់អ្នក។ តើរ៉ោតទ័រធ្វើអ្វីខ្លះ?

ទទួលទិន្នន័យ: រ៉ោតទ័រទទួលបានទិន្នន័យអ៊ីនធឺណិតតាមរយៈខ្សែ (Ethernet Cable) ដែលភ្ជាប់ពី ISP (ក្រុមហ៊ុនផ្ដល់សេវាអ៊ីនធឺណិត) របស់អ្នក។

បម្លែងជាសញ្ញាឥតខ្សែ: បន្ទាប់មក រ៉ោតទ័រនឹងបម្លែងទិន្នន័យទាំងនោះទៅជាសញ្ញា រលកវិទ្យុ (Radio Waves) រួចបញ្ជូនវាចេញតាមរយៈអង់តែនរបស់វា។ ស្រមៃមើលទៅ វាមិនខុសអីពីស្ថានីយវិទ្យុមួយដែលកំពុងផ្សាយចម្រៀង ឬព័ត៌មានទៅកាន់អ្នកស្ដាប់ឡើយ គ្រាន់តែរ៉ោតទ័រផ្សាយទិន្នន័យអ៊ីនធឺណិតវិញ។

២. រលកដែលមើលមិនឃើញ: ប្រេកង់វិទ្យុ (Invisible Waves: Radio Frequencies)

Wi-Fi ប្រើប្រាស់រលកវិទ្យុក្នុងកម្រិតប្រេកង់ជាក់លាក់ចំនួនពីរគឺ ២.៤ GHz (Gigahertz) និង ៥ GHz។

២.៤ GHz: ប្រេកង់នេះអាចធ្វើដំណើរបានឆ្ងាយជាង និងឆ្លងកាត់ជញ្ជាំង ឬឧបសគ្គបានល្អជាង។ តែវាមានល្បឿនយឺតបន្តិច ហើយងាយរងការរំខានពីឧបករណ៍ផ្សេងៗទៀតដែលប្រើប្រេកង់ស្រដៀងគ្នា ដូចជាទូរស័ព្ទឥតខ្សែ ឬចង្ក្រាន Microwave ជាដើម។ ដូចពាក្យចាស់ពោលថា "ទៅលឿន រអិលដួល ទៅយឺតបានការ" អីចឹងដែរ។

៥ GHz: ប្រេកង់នេះមានល្បឿនលឿនជាង និងមានការរំខានតិចជាង។ ប៉ុន្តែវាមិនសូវអាចធ្វើដំណើរបានឆ្ងាយទេ ហើយងាយរងការរារាំងដោយជញ្ជាំង ឬវត្ថុផ្សេងៗ។ បើនិយាយបែបសាមញ្ញ ប្រេកង់ ៥ GHz ដូចជាផ្លូវ Free Way អ៊ីចឹង លឿនមែន តែបើមានឧបសគ្គបន្តិចបន្តួចក៏ពិបាកទៅមុខដែរ។

រ៉ោតទ័ររបស់អ្នកអាចនឹងប្រើប្រាស់ប្រេកង់ទាំងពីរនេះ ដើម្បីផ្ដល់ភាពងាយស្រួលដល់ឧបករណ៍ផ្សេងៗគ្នា។

៣. ភាសារបស់ Wi-Fi: ស្តង់ដារ និងពិធីការ (The Language of Wi-Fi: Standards and Protocols)

តើឧបករណ៍របស់អ្នក (ទូរស័ព្ទ Laptop) យល់ពីសញ្ញាដែលរ៉ោតទ័របញ្ចេញដោយរបៀបណា? គឺដោយសារតែពួកវា "និយាយ" ភាសាដូចគ្នា! ភាសានោះត្រូវបានគេហៅថា ស្តង់ដារ Wi-Fi ឬ ៨០២.១១ (802.11)។ អ្នកប្រហែលជាធ្លាប់លឺ Wi-Fi 4, Wi-Fi 5, ឬ Wi-Fi 6? ទាំងនេះគឺជាជំនាន់នៃស្តង់ដារ 802.11 ដែលកំណត់ពីរបៀបដែលឧបករណ៍ Wi-Fi ត្រូវទំនាក់ទំនងគ្នា។

វាប្រៀបដូចជាការព្រមព្រៀងគ្នាថា ពេលនិយាយខ្មែរ ត្រូវប្រើពាក្យថា "បាយ" មិនមែន "Rice" អីចឹងដែរ។ គ្រប់ឧបករណ៍ Wi-Fi ទាំងអស់ត្រូវតែអនុវត្តតាមស្តង់ដារទាំងនេះ ដើម្បីអាចទំនាក់ទំនងគ្នាបានយ៉ាងរលូន។

៤. ការបញ្ជូន និងទទួល: អង់តែន និងឧបករណ៍ (Sending and Receiving: Antennas and Devices)

រ៉ោតទ័រមានអង់តែនសម្រាប់បញ្ជូនសញ្ញា Wi-Fi ចេញទៅក្រៅ។ រីឯឧបករណ៍របស់អ្នក (ទូរស័ព្ទ ថេប្លេត Laptop) ក៏មានអង់តែនតូចៗនៅក្នុងខ្លួនដែរ ដើម្បីចាប់យកសញ្ញាទាំងនោះ។ មិនត្រឹមតែចាប់សញ្ញាទេ ឧបករណ៍របស់អ្នកក៏បញ្ជូនទិន្នន័យត្រឡប់ទៅរ៉ោតទ័រវិញដែរ ឧទាហរណ៍ដូចជាពេលអ្នកចុច Send Message ឬចូលមើល Website ណាមួយ។ នេះហើយជាដំណើរការនៃការទំនាក់ទំនងគ្នាទៅវិញទៅមក។

៥. ការ "ចាប់ដៃគ្នា": ការតភ្ជាប់ទៅបណ្តាញ (The "Handshake": Connecting to the Network)

ពេលអ្នកចង់ភ្ជាប់ទៅ Wi-Fi ដំបូង អ្នកត្រូវជ្រើសរើសឈ្មោះបណ្ដាញ (ដែលគេហៅថា SSID) ហើយបញ្ចូល ពាក្យសម្ងាត់ (Password)។ ដំណើរការនេះប្រៀបបាននឹងការ "ចាប់ដៃគ្នា" ដើម្បីសុំការអនុញ្ញាតចូលរួមពិធីជប់លៀងមួយអ៊ីចឹង។

SSID: ឈ្មោះបណ្ដាញ Wi-Fi ដែលអ្នកឃើញ។

Password: កូនសោរសម្រាប់ដោះសោរបណ្ដាញនោះ។

DHCP: បន្ទាប់ពីបញ្ចូល Password ត្រឹមត្រូវ រ៉ោតទ័រនឹងផ្ដល់ "អាសយដ្ឋាន" ពិសេសមួយ (IP Address) ទៅកាន់ឧបករណ៍របស់អ្នក ដើម្បីឲ្យវាអាចកំណត់អត្តសញ្ញាណនៅក្នុងបណ្ដាញបាន។ ងាយៗ គឺដូចជាការផ្ដល់លេខតុឲ្យអ្នកអង្គុយនៅក្នុងពិធីជប់លៀងអ៊ីចឹង។

៦. ហេតុអ្វី Wi-Fi ខ្ញុំយឺតម្ល៉េះ? បញ្ហាទូទៅ និងដំណោះស្រាយ (Why is my Wi-Fi slow? Common Issues & Solutions)

ពេលខ្លះ Wi-Fi របស់យើងក៏ "មានអារម្មណ៍ល្អក់កករ" ឬ "រអ៊ូរទាំ" ដែរ។ នេះជាមូលហេតុមួយចំនួនដែលធ្វើឲ្យ Wi-Fi របស់អ្នកយឺត ឬមិនដើរ៖

• ឧបសគ្គ: ជញ្ជាំងក្រាស់ គ្រឿងសង្ហារឹមធំៗ ឬវត្ថុផ្សេងៗអាចរារាំងសញ្ញា Wi-Fi បាន។
• ការរំខាន (Interference): ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិចផ្សេងទៀតដូចជាទូរស័ព្ទឥតខ្សែ ចង្ក្រាន Microwave ឬបណ្ដាញ Wi-Fi របស់អ្នកជិតខាង ក៏អាចរំខានដល់សញ្ញា Wi-Fi របស់អ្នកបានដែរ។
• ឧបករណ៍ច្រើនពេក: ពេលឧបករណ៍ច្រើនពេកកំពុងភ្ជាប់ទៅ Wi-Fi តែមួយ វាប្រៀបដូចជា "ផ្ទះបាយមានមនុស្សច្រើនពេក" អ៊ីចឹង ធ្វើឲ្យពិបាកដំណើរការ។
• ចម្ងាយឆ្ងាយពី Router: កាលណាអ្នកនៅឆ្ងាយពីរ៉ោតទ័រ សញ្ញាកាន់តែខ្សោយ។

ដំណោះស្រាយងាយៗ: ព្យាយាមដាក់រ៉ោតទ័ររបស់អ្នកនៅកន្លែងកណ្ដាលផ្ទះ ឬគ្មានឧបសគ្គច្រើនពេង។ ពេលខ្លះគ្រាន់តែបិទបើករ៉ោតទ័រវិញ (Reboot) ក៏អាចជួយដោះស្រាយបញ្ហាបានដែរ។

សរុបសេចក្ដីមកវិញ៖

ឥឡូវនេះ អ្នកបានដឹងហើយថា Wi-Fi មិនមែនជាវេទមន្តទេ តែជាការប្រើប្រាស់ដ៏ឆ្លាតវៃនៃរលកវិទ្យុដែលអនុញ្ញាតឲ្យឧបករណ៍របស់យើងអាចទំនាក់ទំនងគ្នា និងចូលប្រើអ៊ីនធឺណិតដោយមិនបាច់ប្រើខ្សែ។ វាជាបច្ចេកវិទ្យាមួយដែលបានផ្លាស់ប្ដូររបៀបរស់នៅ ការងារ និងការកម្សាន្តរបស់យើងយ៉ាងខ្លាំងក្លា។

តើអ្នកមានគំនិត ឬបទពិសោធន៍អ្វីខ្លះជាមួយ Wi-Fi? មានរឿងកំប្លែងទាក់ទងនឹង Wi-Fi ដែលអ្នកចង់ចែករំលែកដែរឬទេ? សូមចូលរួមពិភាក្សាទាំងអស់គ្នា!